İçindekiler
Drenaj Nedir?
Bitkilere zararlı zemin ıslaklığını gidermek ve bu suretle zemin yapısını uygun hale getirip, havalanmasını sağlamak, ayrıca rutubetten binaların korunması veya spor sahaları gibi daima kuru tutulması gereken yerlerde toprağa nüfuz eden yağmur sularının süratle uzaklaştırılarak çamur olmasını önlemek üzere yer altında suların akıtılmasını temin için yapılan tesisata drenaj denir. Yeni nesil kendinden filtreli keçeli drenaj boruları için bizimle iletişime geçiniz.
Drenajın Önemi
Drenaj yapılmayan alanlarda çeşitli sebeplerle meydana gelen fazla su sürekli olarak arazide kalırsa, yetiştirilen bitkiler için faydalı olmaz, aksine umulmadık zararlar meydana getirebilir. Bitki için lüzumlu mineral ve tuzlar gereğinden fazla eriyeceğinden bitkide aşırı beslenme söz konusu olur. Aşırı beslenmenin de az beslenme kadar kötü olduğu bilinmektedir. Ayrıca su ile dolu zeminde, bitkilerin köklerinin ihtiyacı olan, oksijen eksiktir. Özellikle bitki filiz verirken bu oksijen miktarı önemlidir. Drenajın gerekliliği bu durumda açıkça görülmektedir.
Drenaj yapılan alanlarda öncelikle bitkiler daha verimli hale geleceklerdir. Gerektiği gibi beslenen bitkiler üreticilerin emeklerinin karşılığını almaları şeklinde ortaya çıkacaktır, iyi verim, bol mahsul ve ekonomik rahatlık getirecektir.
Drenajın bunun yanında en önemli faydası da hiç şüphesiz sağlık yönünden olacaktır. Bataklıklar drene edildiği takdirde, bölge sağlık yönünde olumlu pek çok değişikliğin kaynağı olur. sıtma hastalığı bu şekilde önlenebilir. Bunun yanında drenaj ile kurutulan bu alanlar tarıma açılarak bölge insanlarına yeni iş ve sosyal imkanlar sağlar. Bunun yanında diğer önemli bir husus da, drenaj ile zemin tuzunun kontrol edilmesidir. Sulama suyundaki tuz suyu zemin tarafından alınması veya buharlaşması sonucu zeminde kalarak oranı artar. Yapılacak drenajla, drenaj suyu bu tuzu çözerek yerinden uzaklaştırır. Yeni nesil kendinden filtreli keçeli drenaj boruları için bizimle iletişime geçiniz.
Kapalı Drenler
Kapalı drenler, çalı ve çakıl doldurulmuş hendekler de dahil olmak üzere beton künk, kil künk ve fiber boru gibi imal edilmiş muhtelif cins boru sistemlerini ihtiva ederler. Kapalı drenler derinlik bakımından değişir, fakat sulanan sahalarda iyi bir drenaj yapılabilmesi için derenin dibi toprak sathından itibaren 135 santimetreden az olmamalıdır. Kapalı drenlerin getirdikleri suyu boşaltabilmeleri için, uygun bir tahliye imkanı bulunması gerekir. Tahliye yeri genellikle açık bir drenden ibaret olup, bazen bir pompa çukurda olabilir. Çukura drene edilen su, toprak sathındaki drenaj kanallarına pompalamakla tahliye edilebilir. Yeni nesil kendinden filtreli keçeli drenaj boruları için bizimle iletişime geçiniz.
Tarımsal Alanlarda Drenajın Önemi
Tarım yapılacak arazilere gelen yoğun sular, toprağın yapısındaki ısı dengesini bozarak, bitkilerin normal gelişimini etkilemektedir.
İhtiyacından fazla olan su miktarı, toprağın boş hacmini doldurarak hava almasına engel olur ve bu durum bitkilerin gelişimini engeller.
Toprağın kimyasal ve fiziksel yapısı drenaj olmayan bölümlerde, hastalıklara neden olabilir. Gereğinden fazla yapılan sulamalar da toprak altındaki su seviyesini değiştirdiğinden bitki gelişimleri yavaşlar ya da biter.
Hendek Saha Drenajı
Toprak altı drenaj sistemleri uzun yıllar boyunca kullanılmaktadır. Bu saha drenajlarında kazılan çukurdaki toprak uzaklaştırılır. Drenaj borusu, filtre tabakası ile beraber döşenerek drenaj borusunun en yakın su toplama bölgesine bağlantısı yapılır.
Yerleştirme
Drenajın zor olduğu alanlarda saha drenajı yapmak için bir planlama gereklidir. Halı sahalarda, atletizm alanlarında, yeşil golf alanlarında tercih edilen ızgara veya balık sırtı yerleştirme modelinde tali hatlar ana hatta bağlanarak su tahliyesi sağlanır. Tali hatlar arası mesafenin 15 metreyi, ana hatların birbirleri arasındaki mesafenin ise 30 metreyi geçmemesi istenir. Ayrıca drenajın uzunluğuna göre hat uzadıkça akış eğimi de arttırılmalıdır. Açılan hendeğin çapı ve yüksekliği toprak tiplerine göre değişkenlik gösterebilir. Kumlu bölgelerde daha derin ve aralıklı uygulama tercih edillirken killi zemin için ise daha sığ ve sık aralıklı drenaj uygulamaları yapılmalıdır.
Yapılan drenaj uygulamalarının zarar görmemesi için üzerinde olması gereken en az toprak kalınlıkları şu şekildedir;
Küçük çim sahalarında 15 cm, atletizm sahalarında 20 cm, hafif araç yükü olan sahalarında yaklaşık 30 cm şeklindedir.
Kil içeriği yüksek topraklarda ise yapılan drenaj uygulamasından sonra üzerine 10 cm’lik geçirimli bir tabaka uygulanmalıdır.
Saha Drenaj Uygulama Aşamaları
Peyzaj çim ve golf alanları gibi ıslak hacimler içinde uygulanabilir.
- Drenaj sahası belirlendikten sonra hendek yerlerini kazmadan tali ve ana hatların çizimi yapılır.
- Deşarj noktasından veya boşaltım hattından kazmaya başlanır. Hendek çapı kullanılacak keçeli drenaj borusu çapına eşit olmalıdır. Çukur derinliği kazılırken hattın eğimi, uzunluğu ve drenaj kapatmada kullanılacak toprak katmanının kalınlığını düşünülerek açılmalıdır. Açılan hendek taban kotu, istenilen eğim için yeterliliği kontrol edilir.
- Keçeli drenaj boruları uç uca maşonlar yardımıyla birleştirilerek döşenir.
- Kil içeriği yüksek topraklarda 10 cm geçirgen kum tabakası döşenerek sıkıştırılır ve çimlendirmeye hazırlanmak üzere toprak dolgusu ile kapatılır.
Temel Drenajı
İnşaat temel ve perde duvarlarından gelen suların tahliyesi drenaj sistemi ile sağlanır. Perde duvarına bitişik temel üstüne yerleştirilen keçeli drenaj boruları, suyun temel kotundan daha hızlı akışı sağlanır. Bina çevresi boyunca, boru kotu perde alt kotundan aşağıda olacak şekilde eğime dikkat edilerek döşenmelidir. Döşeme sonrası toprak dolgu esnasında drenaj borusunun etrafında sarılı olan geotekstil keçenin zarar görmemesi sağlanmalıdır. Dam veya çatı oluklarından inen sular, münkünse direkt yağmur suyu hattına bağlanması sağlanmalıdır mümkün değilse ayrıca hendek drenajı ile su tahliyesi yapılmalıdır.
İstinat Duvarı Drenajı
Ters toprak yükünün azaltılması için inşa edilen istinat duvarları, bazen hidrostatik basıncın yüksek olması nedeniyle yıkılır. Bu nedenle drenaj uygulamasının yapılması yapının sürekliliği için oldukça önemlidir. Temellerde pabuç kenarlarındaki döşeme sistemi ile aynı prensip ile uygulanan keçeli drenaj boruları, istinat duvarları arkasındaki suyun toplanıp taşınarak yüksek su basıncından kaynaklı olarak duvarın göçmesini veya çökmesini engelleyerek yapıyı korur. Uygulama istinat duvarlarının şekline ve yeraltı su seviyesine bağlı olarak keçeli drenaj borularının duvar temel seviyesine yerleştirilir. Yerleştirme sonrasında dolgu yapılırken geotekstil keçenin zarar görüp işlevini yitirmemesi için ayrıca dikkat edilmelidir.
Oluk Yağmur suyu Drenajı
Yağmur suyu oluklarından gelen suların bina temelinden uzağa tahliyesini sağlayan bu sistem yeraltı su seviyesinde ve en yoğun su geçişine uygun düşünülmelidir. Binaların temelinden veya istinat duvarlarının drenaj sistemlerine daha fazla hidrostatik su basıncı yüklememesi için çatı tahliye sistemleri ile bağlanmamalıdır. Yağmur suyu oluklarının drenajında kullanılan keçeli drenaj boruları, bina temelinden en az 1-1,5 metre uzağa yerleştirtilmelidir. Çatı yağmur suyu oluklarından gelen sular, keçeli drenaj borularına ulaşıncaya kadar deliksiz genelde HDPE boruları ile tahliye edilir.
Arazi şartlarına bağlı olarak yağmur suyu oluğu drenaj sistemleri şu şekilde konumlandırılır;
1- Çatıdan inen yağmur suyu oluk sistemi toplanma noktasına ve tahliye doyumuna bağlı olarak keçeli drenaj borusu sistemi bağlantı noktaları belirlenir.
2 -Dikey yağmur suyu oluklarının toplanma boru hattı ve boruların geçeceği bölgeler kazılır. Keçeli drenaj boruları, yer altı su seviyesinin üzerinde kalacak şekilde kazı çapı boru ile eşit kazılmalıdır.
3- Açılan bölgeye yerleştirilen borular, toprak seviyesinden en az 10 cm altında kalmalıdır.
4- Çatı oluklarından gelen sular, hazneye dolmadan önce filtrelenirse tıkanıklık olmayacaktır.
5- Açılan hendek ve kazı alanları toprakla doldurulduktan sonra çimlendirilir.
Keçeli drenaj boru çapı seçimi, çatı yağmur suyu oluğu çapına eşit veya büyük olmalıdır.
Yeraltı Suyu (Kuşaklama) Drenajı
Yeraltı sularını toplayıp dağıtan ve yüzey suyunu ilgili alandan uzaklaştıran bir çeşit hendek drenajı olan en verimli sistemdir. Ayrıca keçeli drenaj boruları ile yapılan kuşaklama drenajlarında arazi yapısına bağlı olarak foseptik sistemlerin tahliyesinde de çözüm sağlar. Bu drenaj sisteminde yeraltı su seviyesinin kontrolü için derinde, yüzey suyu kontrolü için ise toprak üstü seviyesine yakın şekilde uygulanmalıdır.
Peyzaj Drenajı
Bitki yataklarındaki toprak, su doygunluğunun fazlalığını önlemek için ayrıca süs bitkileri ve uygulama yapılan peyzajın sağlığını tehlikeye atabilecek sorunları önlemek için kullanılmaktadır. Yürüme yolları ve çimlendirme alanlarında yani peyzaj yapılan tüm alanlarda düzenli ya da düzensiz olarak keçeli drenaj boruları yerleştirilebilir. Peyzaj istinat duvarı arkasında yapılacak uygulamalarda, drenaj borusunun yeri en az 45 cm derinde, eğer yüksek ağaç ya da derin köklü bitkilerden oluşuyorsa en az 60 cm derinde olmalıdır.
Golf Sahası Drenajı
Keçeli drenaj boruları, golf sahalarının çevresindeki ıslak alanlar, çimenler ile yeşil alan çukurlarının drenaj sistemleri için mükemmel bir yöntemdir. Golf sahalarının drenaj borularının döşenmesi, hendek drenajı gibi aynı yerleşim planında uygulanmakta ancak kum tuzağı çukurlarında özel uygulama yapılır. Kum tuzağı çukurları kazılırken açılan derinlik, dolgu kum seviyesinin 4-5 cm altından başlayıp, keçeli drenaj borusunun alt kotuna kadar olmalıdır.
Yamaç Drenajı
Yağmur suyu ve kar suyu akışına engel olan yamaç drenajları da bir nevi hendek drenajı sayılır. Yüzeyi geçirgen olmayan, az geçirgen tabakaları olan çok veya az eğimli topraklardaki suyun toplanmalarına yardımcı olur. Yamaç drenajları, sızıntı ve yüzey akış koruması sağlayan bir alan çizgisi boyunca çalışır. Yamaç drenaj hendekleri kazıldıktan sonra keçeli drenaj boruları yerleştirildikten sonra borunun yarı yüksekliği kadar geçirimsiz yüzey içinde kalması sağlanmalıdır. Yüzey akışının yüksek olduğu tüm eğimli bölgelerde hendek boyu kadar kazıldıktan sonra keçeli drenaj boruları maşonlar yardımıyla birleştirilerek döşenmelidir. Drenaj borularının üzerine en az 15 cm geçirgen dolgu malzemesi ile sıkıştırılarak uygulanmalıdır. Açılan hendek üstü, yüzey toprağı doldurulduktan sonra uygulama biter.
Zemin Drenajı
Genellikle eski yapıların temel veya çevrelerinde drenaj uygulaması yoktur. Sağanak yağmurlarda ve kış aylarında yeraltı su seviyesi yükseldiğinde zeminden veya döşeme altı boşluklarından sular gelir. Bu tür durumlarda drenaj, yapının iç kısmından yapılır ve buradan deşarj noktasına tahliye edilir. Zemin ve döşeme altı boşluğunun drenaj sistemlerinde mevcut altyapıya (elektrik, doğalgaz vb.) zarar vermeyecek şekilde temel çevresinde açılan hendek, en az 40-50 cm derinliğinde ve en az 25 cm derinlikte gerekirse temel kotunun biraz altına tabanda deşarj noktasına doğru eğim kontrolü yapılacak şekilde kazılır. Bina içinde 40-50 cm genişliğinde Hendeğin alt kot eğimi, deşarj noktasına kadar yapıldığından emin olunur. Uygulama diğer bağlantı noktaları ve drenajın yüzme riskine karşı hesap edilerek konulmalıdır. Keçeli drenaj borusu üstüne en az 5 cm’lik çakıl geçirgen geri dolgu yapıldıktan sonra bina içerisinde de boşluklu yapıya beton atılır.
Drenaj Borusu ve Ek Parçaları
Dirsek (45° ve 95°)
Maşon
Redüksiyon
TE birleştirme (45° ve 95°)
Körtapa şeklindedir.
